Twee verschillende zit-opties

 

ondersteund zitten

In 95% van de kantoren staan gewone bureau's en stoelen.
Als deze spullen goed zijn ingesteld, zitten de werknemers 'ondersteund'. Rug, armen en benen vinden steun aan de stoel zodat ze niet onnodig belast worden. Voor het zitten is geen extra spierkracht nodig.

 

vrij zitten

Het kan ook anders. In een vrije zit is er geen ondersteuning van een rugleuning of armsteunen. U moet met uw eigen spierkracht uw rug rechtop houden. Het belangrijkste kenmerk van het vrije zitten is dat uw bovenbenen een hoek van 120° maken ten opzichte van uw bovenlichaam. In een normale bureaustoel maken uw benen een hoek van 90° of iets meer.

Voor het vrije zitten is een aantal typen zitmeubelen op de markt. We noemen er hier twee: de 'Stokke-stoel' en de zadelkruk.

   

Stokke-stoel

Bij de Stokke-stoel is de zitting naar voren gekanteld en uw knieën rusten op steunen. U zit in een knielende houding. Daarom wordt dit type stoelen ook wel 'knielstoel' genoemd.
Door de grote hoek tussen bovenbenen en bovenlichaam is het makkelijk om uw rug rechtop te houden. Deze stoel is net als een gewone bureaustoel in zithoogte te verstellen. U kunt hem gebruiken in combinatie met een gewoon bureau.
 

 

 

krukken

Zadel- of zwenkkrukken werken volgens hetzelfde principe, want ook hierbij is de hoek van uw bovenbenen zo'n 120° of meer. Uw gewicht steunt echter niet op uw knieën maar op het zitvlak van de kruk. U houdt uzelf in balans met uw voeten plat op de grond. In deze houding kantelt uw bekken aan de bovenkant iets naar voren waardoor u eerder de neiging hebt uw rug op te strekken. Uw rug maakt een flauwe S.
De zitting van een kruk kan draaien, net als een gewone stoel, en er zitten meestal ook wieltjes onder. Dit laatste is een voordeel te opzichte van de Stokke-stoel die minder flexibel is.
 

 

 

zit-sta-tafel

Kiest u voor een hoge kruk, dan moet uw bureaublad ook - afhankelijk van de lengte van uw rug - flink hoog geplaatst kunnen worden. De auteur van dit artikel is 1,63 m lang en heeft haar tafel gemiddeld op 95 cm hoogte staan. Een gewoon bureau haalt deze hoogte niet. U heeft dus alleen iets aan zo'n kruk als u ook een zogenaamde 'zit-sta-tafel' kunt aanschaffen.

U kunt de tafel zo hoog zetten dat u ook staand aan de pc kunt werken.

 

 
Dergelijke tafels zijn zeer eenvoudig in hoogte te verstellen, bij voorbeeld met een gasveer of - helemaal mooi vloeiend en geruisloos verstelbaar- met een electromotor. Uw spullen kunnen gewoon op tafel blijven staan tijdens het verstellen. Ze zijn in verschillende afmetingen en uitvoeringen verkrijgbaar.
   

waar kiest u voor?

Of u 'gewoon' ondersteund blijft zitten of vrij hangt volledig van uw eigen voorkeur af. Bij beide houdingen kunt u beroerd zitten als het meubilair verkeerd is ingesteld. Het is meestal wel zo dat mensen zonder klachten niet snel behoefte zullen hebben aan zo'n radicale verandering van hun zithouding.

We noemen hier enkele voor- en nadelen van het werken op een zadelkruk aan een hoge tafel ten opzichte van een conventionele opstelling.

 

voordelen

  • Door de kanteling van het bekken, strekt u zodra u op de kruk gaat zitten automatisch uw rug op in een flauwe S.
  • Met een gestrekte rug kunt u vrijer adem halen en beter uw schouders los laten hangen. De schouders zijn minder geneigd naar voren en naar binnen te gaan hangen; vaak de oorzaak van afgeknelde zenuwen en bloedvaten in de schouder.
  • U voelt zich eerder geneigd even te bewegen. U bent niet 'opgesloten' tussen armsteunen en rugleuning. Dit is helemaal het geval als u ook beschikt over een zit-sta-tafel. Even staan is een heel prettige afwisseling voor uw rug en benen.
De voordelen van het zitten op een zadelkruk zijn niet wetenschappelijk bewezen. Naar het werken aan een zit-sta-tafel is recent wel wat onderzoek gedaan, namelijk door ArboNed in Groningen. Bij het kantoor van KPN aldaar hebben honderd mensen aan zo'n tafel gewerkt. U leest hier meer over hun ervaringen.
   

nadelen

  • Mensen met zwakke rug- en buikspieren zakken op de kruk, net als op een gewone stoel, na een tijdje zitten in elkaar. De rug wordt dan weer bol, waardoor alle voordelen van de kruk wegvallen.
  • Voor hen is het zitten op een kruk veel vermoeiender dan zitten op een gewone stoel. Zij kunnen zelfs eerder rugklachten krijgen.
  • Zitten op een kruk is niet meteen prettig. In de eerste weken zult u last krijgen van zadelpijn. Daar wordt na een tijdje minder, maar het blijft niet de bedoeling uren achtereen op de kruk te zitten (maar op een gewone stoel is dit ook niet goed!).
  • U beweegt meer en houdt uw eigen lichaam rechtop. Dit is een voordeel. Indien u echter uw lichaam al flink heeft overbelast en RSI in een vergevorderd stadium heeft is het vaak beter om deze extra belasting te voorkomen en voor ondersteund zitten te kiezen.

De praktijk heeft uitgewezen dat het voor mensen die al met overbelastingsklachten aan rug of schouders kampen slecht is om onvoorbereid op een Stokke-stoel of kruk te gaan zitten. De klachten zullen verergeren.

Trainen van rug- en buikspieren zodat u het opstrekken van de rug langer kunt volhouden zonder er steeds bij na te denken, is een voorwaarde. Een goede fysio- of ergotherapeut die u de vrije zit aanraadt, zal eerst willen zien dat u het 'goed kunt'. Anders profiteert u helemaal niet van de ergonomische voordelen van het vrij zitten.

U kunt het vergelijken met de 'bijwerkingen' van andere hulpmiddelen als spraaksoftware. Gebruikt u daarbij uw stem verkeerd, dan moet u ook nog met keelklachten naar de dokter.

Heeft u geen klachten, maar lijkt de vrije zit u wel wat? Zoek dan contact met uw arbodienst of u een paar dagen zo'n opstelling kunt uitproberen. Of probeer het eens uit bij een winkel voor kantoormeubilair.

In 'Instructie voor vrij zitten' leest u meer over de afstelling van dit meubilair. In 'Instructie voor ondersteund zitten' vindt u hoe conventioneel meubilair op uw lichaam aan te passen.